HEERENVEEN - Het is alweer negentig jaar geleden dat een aantal Friezen op de fiets stapten om ten strijde te trekken tegen het opkomend fascisme in Spanje. Kom in deze bijzonder tentoonstelling meer te weten over de motieven van Geeske, Rimmelt en Sake en hoe het gedachtegoed van Ferdinand Domela Nieuwenhuis daar een rol in speelde. Hoe werden de Spanjestrijders bij hun terugkeer behandeld? Waarom werd een deel van de strijders onder erbarmelijke omstandigheden geplaatst op Vlieland en welke rol speelde Ameland in dit verhaal?

Duik in dit boeiende verhaal en ontdek hoe de informatievoorziening en media met dit onderwerp omgingen in ons eigen land. Zijn er paralellen te trekken met de huidige tijd? Kom meer te weten over de Spaanse burgeroorlog en hoe die strijd ook nu nog doorwerkt, vele generaties later. Voor welk ideaal spring jij op de fiets en durf jij jezelf een spiegel voor te houden?

Achtergrond bij de tentoonstelling

In 1936 wordt in de Tweede Republiek Spanje een greep naar de macht gedaan: een coup door (centrum)rechtse, conservatieve Spanjaarden proberen de regering van socialistische en communistische partijen omver te werpen. De uiterst verschillende ideologische en politieke stromingen keren zich tegen elkaar in een strijd om de controle over Spanje: een strijd tussen links en rechts, tussen arbeiders en elite, tussen kapitalisme en socialisme. De burgeroorlog die erop volgt verdeelt Spanje diep evenals de omliggende landen.

Uit de hele wereld reizen mensen af naar Spanje, soms zelfs per fiets, om de bevolking te helpen en de regering weer in het zadel te hijsen. Gedreven door het ideaal van linkse solidariteit en als vuist tegen het opkomende fascisme vormen zij de Internationale Brigades.

Ook een aantal Friezen reizen naar het zuiden om hun bijdrage in deze strijd te leveren. Want Ferdinand Domela Nieuwenhuis, socialist, anarchist, vrijdenker en vechter voor de rechten van de arbeider is weliswaar in 1919 overleden, maar zijn gedachtengoed is niet verdwenen. Voor zijn aanhangers is hij ‘ùs Ferlosser’ en blijven zij strijden voor vrijheid en gelijkheid.

Ook nu zien we dat idealen mensen in beweging zetten om te vechten in een ander land. Wanneer wordt andermans oorlog een strijd waar jij voor ‘op de fiets zou stappen’?

Achtergrond bij de totstandkoming van de tentoonstelling

Deze tentoonstelling is gemaakt door het team van Museum Heerenveen in samenwerking met het bestuur van het Ferdinand Domela Nieuwenhuis Fonds en specialisten op het gebied van de Spaanse burgeroorlog: Hub Hermans (emeritus-hoogleraar Moderne Romaanse letterkunde en cultuurkunde verbonden aan de Rijksuniversiteit van Groningen), Theo Butterhof en Wilco Sjouke.

In de maanden gedurende de tentoonstelling zullen er ook diverse lezingen en verdiepende activiteiten plaatsvinden in het museum rondom dit uiterst actuele thema.

Over Museum Heerenveen

Museum Heerenveen vertelt het verhaal van Heerenveen en Zuidoost-Friesland aan de hand van historie, kunst en cultuur. Daarnaast heeft ook het Domela Nieuwenhuis Museum een plaats in ons museum. Als cultureel netwerkcentrum en ontmoetingsplek voor de regio presenteert het museum jaarlijks meerdere tentoonstellingen en educatieve programma’s voor een breed publiek.

De tentoonstelling Op de fiets naar Spanje: wanneer wordt andermans oorlog jouw strijd? Te zien van 15 november 2026 tot en met 1 maart 2027 in Museum Heerenveen.